duurzaamsucces

Wat maakt organisaties duurzaam succesvol?

Waarheen leidt de weg…

YalomMijn buurman is afgelopen weekend plotsklaps overleden. Hartstilstand. De steeg waarin ik woon is ineens erg stil. Toch gaat daarbuiten alles gewoon door. In de lente valt dat des te meer op. Merels zingen op het dak, duiven bouwen een nest in onze klimop (en wij proberen dat te voorkomen), onze bomen staan vol in bloei. Maar ik voel me even erg leeg. Precies zoals dat altijd gaat als een dierbare me ontvalt. Organisatorische ‘problemen’ lijken ineens zeer triviaal. Waar maken we ons toch druk over?

Ik moest denken aan de prachtige boeken van Irvin D. Yalom. Deze psychiater schrijft, naast de standaard theorieboeken die een hoogleraar behoort te schrijven, romans waarin deze theorie verwerkt is. Een van mij favoriete boeken is De Schopenhauerkuur, niet in de laatste plaats omdat ik de theorieën van Schopenhauer wel kan waarderen. Maar ik dwaal af. Yalom is gespecialiseerd in de ‘existentiële psychotherapie’. Of, zoals hij het zelf verwoord, de dynamische therapeutische benadering die zich bezighoudt met de zorgen die in het bestaan zijn geworteld.

De existentiële psyhotherapie veronderstelt dat het innerlijke conflict waarvan we te lijden hebben, niet alleen voortkomt uit onze worsteling met onderdrukte instinctmatige driften, geïnternaliseerde belangrijke volwassen personen en flarden van vergeten traumatische herinneringen, maar ook uit de ‘gegevenheden’ van het bestaan. Yalom onderscheidt in dit verband vier existentiële pijnen:
  • Dood. De onvermijdelijkheid van de dood van onszelf en van degenen die we liefhebben (de blik hierop proberen we te allen tijde te vermijden)
  • Vrijheid. De vrijheid die we hebben ons leven de vorm te geven die we zelf willen (en de angst de verantwoordelijkheid te nemen voor onze keuzen, onze daden en onze levenssituatie)
  • Isolement. Onze essentiële eenzaamheid (zowel interpersoonlijk, dus tussen personen, als intrapersoonlijk, binnen een persoon)
  • De zin van het leven. De afwezigheid van een duidelijke zin of betekenis van het leven (terwijl de mens van nature zoekt naar zin en zekerheid).
Deze vier onderwerpen zijn eigenlijk too hard to handle. En daarom zijn we er maar zo weinig mogelijk mee bezig. Tot het niet anders kan; we worden er vroeg of laat mee geconfronteerd. Eigenlijk is dat bijzonder, want juist deze existentiële pijnen kunnen ons ook veel moois brengen. Laat ik eens een poging wagen dat te illustreren.
.
Dood
Een managementteam zit muurvast. Alle leden hebben de stellingen betrokken en willen geen duimbreed toegeven. Ze komen geen steek verder, maar geven ook geen terrein prijs. Ze doen naar buiten toe aardig tegen elkaar, maar ondertussen… Het vraagstuk dat moet worden getackeld, blijft echter liggen. En de tijd tikt door. Dan ineens krijgt een van de leden van het managementteam, een partner daarvan of een kind, een ongeluk en overlijdt. Ik durf te wedden dat het probleem zo van tafel is, omdat iedereen inziet dat het zonde van de tijd en energie is! Nou pleit ik natuurlijk niet voor ongelukken bij taaie vraagstukken, maar het besef dat ‘werk maar werk is’ zou best iets vaker op tafel mogen liggen. En tegelijk het prangende vraagstuk: wanneer kijk ik tevreden terug op mijn leven, wat wil ik absoluut (niet) hebben gedaan?
.
Vrijheid
Iedereen kent waarschijnlijk legio mensen die werk doen wat ze eigenlijk niet zo leuk vinden. Maar ja, it pays the bill. Excelleren, de klant optimaal bedienen, plezier hebben met collega’s, het zit er allemaal niet in. Ze hadden ooit wel een droom, maar ja, nu zijn er verantwoordelijkheden (huis, gezin, etc.) en dus doen ze maar braaf mee. Wat nou als deze mensen uit dit construct zouden durven stappen om het leven te gaan leiden dat ze eigenlijk ooit wilden? Wie weet wat er voor nieuwe mogelijkheden zouden komen. Laat staan dat er op de vrijkomende plekken mensen zouden kunnen komen die wel plezier uit dat werk halen.
.
Isolement
Organisaties bestaan van nature uit meerdere personen en zouden dus bij uitstek geschikt moeten zijn om de angst voor (tenminste intrapersoonlijk) isolement tegen te gaan. Maar in hoeveel organisaties heerst er geen angstcultuur? Een cultuur waarin je haast schizofreen moet zijn om te kunnen overleven. En zeker in de huidige tijd van recessie met alle ontslagrondes die daarbij komen kijken, dragen veel organisaties juist bij aan het vergroten van het isolement. Gelukkig zijn er legio voorbeelden van organisaties waar dit absoluut niet speelt. Kijk alleen maar naar de organisaties uit het eerdere onderzoek in het MKB. Loop er binnen en je voelt je onderdeel van de familie. Het kan echt!
.
De zin van het leven
Het leven heeft geen duidelijk doel. Maar dat betekent niet dat je er er geen doel aan kunt geven. En als je dat met gelijkgestemden kunt doen, dan kan dat heel bevredigend zijn. Streven naar het beperken van de ecologische voetafdruk. Streven naar meer contacten tussen mensen. Streven naar het terugdringen van kindersterfte. Kanker de wereld uithelpen. Er zijn genoeg nobele doelen te bedenken. En ik kies bewust voor nobele doelen, omdat ik meen dat alleen deze de andere existentiële pijnen verlichten.
.
De (confronterende) existentiële pijnen en de betekenis daarvan, hebben eigenlijk vooral betrekking op individuen. Maar ik geloof dat bewustzijn van deze pijnen ook organisaties verder kan helpen. In het voeren van de juiste gesprekken, in het nemen van beslissingen, in de kernwaardes van de organisatie. De existentiële pijnen zijn een gegeven. Een gegeven dat we maar al te graag negeren. Negeren leidt echter zelden tot iets positiefs…
.
Voor wat betreft mijn buurman, hij was een man die met dit alles niet leek te worstelen. Hij deed waar hij zin in had, stond altijd voor anderen klaar, was een vertrouwd gezicht in ons dorp en heeft de dood nooit gevreesd (maar de dokter wel). Een voorbeeld voor velen. Rust zacht Evert.
Advertenties

Enkel berichtnavigatie

Een gedachte over “Waarheen leidt de weg…

  1. Floor van Dissel op schreef:

    Een mooie en bevredigende manier om met deze en andere existentiele pijnen om te gaan is wat mij betreft het onderzoeken ervan in plaats van ze te negeren.
    Wanneer individuen dat vaker zouden doen, dan volgen de organisaties waarin ze werken vanzelf. Hoewel er talloze manieren voor zijn staat voor mij de ‘Inquiry’ van Byron Katie op één voor wat betreft effectviteit en eenvoud! De prijs kan het probleem niet zijn: Nul euro. De voorwaarde mogelijk wel: absolute eerlijkheid naar jezelf.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: