duurzaamsucces

Wat maakt organisaties duurzaam succesvol?

Theory U: leading from the future as it emerges

De afgelopen maanden heb ik me met een groepje collega’s verdiept in Theory U. Otto Scharmer tracht ons met deze theorie handvatten aan te reiken om de grote problemen van de huidige tijd aan te pakken. We hebben gedurende vijf avondvullende sessies het gedachtegoed van Scharmer doorgeakkerd. Dat zegt iets over de complexiteit / handzaamheid van deze theorie. Het is taaie kost, maar sprak ons allen wel direct tot de verbeelding. Daarom wil ik het gedachtegoed hier ook delen.  

“Ons ‘ouderlijk huis’ gaat in vlammen op.” Klimaatverandering, armoede, werkloosheid, de energiecrisis, voedselschaarste, crises in het onderwijs, etnisch geweld, gewapende conflicten, terrorisme en oorlog. De oude sociale vormen en structuren werken niet meer en er staat iets nieuws te gebeuren, iets dat via ons verwezenlijkt wil worden: een nieuwe manier om ons met onszelf en anderen te verbinden. Scharmer’s Theory U gaat over hardnekkige problemen, die voortkomen uit institutioneel falen met resultaten die niemand wil. Om dit institutionele falen te doorbreken, is een nieuwe vorm van persoonlijk leiderschap en samenwerking nodig.

Scharmer schetst een blinde vlek die op verschillende terreinen opduikt, zoals bij leiderschap. Er zijn boeken vol geschreven over wat leiders doen (de resultaten). In onderzoek naar leiderschap vanaf de jaren ’90 heeft hoe leiders werken steeds centraal gestaan (het proces). Een derde perspectief is eigenlijk nooit beschouwd: vanuit welke bronnen gaan leiders te werk? Dat is de blinde vlek. Scharmer illustreert dat indrukwekkende leiders als het ware naar toekomstige mogelijkheden worden toegetrokken. Hij duidt dit werken vanuit de al ontluikende toekomst als ‘presencing’, een combinatie van de woorden ‘sensing’ en ‘presence’. Theory U gaat over een nieuw soort leiderschap dat zich voordoet op alle niveaus. Het komt voort uit mensen (en groepen) die in staat zijn gevestigde ideeën, praktijken en zelfs identiteiten los te laten. Het komt op wanneer mensen ten diepste voeling beginnen te krijgen met wie ze in hun diepste wezen zijn.

De resultaten van een proces conform de principes van Scharmer, komen tot stand door een U-proces te volgen. Onderstaand figuur geeft dit proces weer.

Alle elementen die Scharmer weergeeft, passen in het U-construct. Bijvoorbeeld de drie genoemde issues over leiderschap: de resultaten zitten bovenin, het proces in het midden en de bron bevindt zich op de bodem van de U.

Scharmer heeft vijf sleutelinzichten, die de basis vormen van zijn U-construct:

  1. We hebben een nieuwe sociale technologie nodig die gebaseerd is op het stemmen van drie instrumenten: de open geest (waarvoor we IQ, intellectuele intelligentie, nodig hebben), het open hart (waarvoor we EQ, emotionele intelligentie, nodig hebben) en de open wil (waarvoor we SQ, spirituele intelligentie, nodig hebben)
  2. Het belangrijkste leiderschapsinstrument is je zelf. Scharmer onderscheidt twee zelven: de zelf die we zijn geworden na een reis in het verleden en de Zelf die we kunnen worden als we naar de toekomst reizen.
  3. Het innerlijke werk van de leider betreft de confrontatie met drie vijanden en het bedwingen daarvan: de Voice of Judgment (VOJ), de Voice of Cynism (VOC) en de Voice of Fear (VOF). De stem van het veroordelen (VOJ) blokkeert onze open geest en staat onze creativiteit in de weg. De stem van het cynisme (VOC) verspert ons open hart en hiermee distantiëren we ons van ons doel. Om de authentieke Zelf te kunnen bereiken, is kwetsbaar durven opstellen een voorwaarde. De stem van de angst (VOF) belet de toegang tot de open wil en weerhoudt ons los te laten wat we hebben en wie we zijn. Dat gevoel kan zich bijvoorbeeld manifesteren als angst voor verlies van economische zekerheid, angst buiten de groep te vallen, angst om belachelijk gemaakt te worden, angst voor de dood, etc. Confrontatie met en overwinning van deze stem is de diepste essentie van leiderschap.
  4. De U is een theorie over een levend veld – niet een lineair proces. Scharmer maakt de vergelijking met topsporters als Muhammed Ali en Michael Jordon; ze bewegen niet lineair, maar dansen als het ware met de situatie zoals deze zich per moment aan hen voordoet. Ze observeren, voelen aan, zijn zich bewust en hebben er contact mee, waardoor ze hun innerlijke weten de kans geven zich te manifesteren en prompt te handelen. Planning is in deze zinloos.
  5. De opkomst van de creatieve sociale ruimte waarin het nieuwe – de toekomst – geboren kan worden (cycle of presencing) hangt samen met sterven en transformatie van de destructieve sociale ruimte (cycle of absencing, de cyclus van uit beeld / afwezig geraken). Vandaag de dag staan we in tweestrijd tussen twee werelden: de dynamiek van de destructie en tegenhouding van het nieuwe en de dynamiek van de opkomst van het nieuwe en collectieve creativiteit. We kunnen altijd overschakelen van de ene naar de andere ruimte.

De vijf sleutelinzichten zijn verwerkt in het U-proces:

  1. Een verschuiving van je eigen ‘modus operandi’
  2. Deze verschuiving vraagt om een reis
  3. Deze collectieve reis vraagt om een nieuwe leiderschapstechnologie (open geest, open hart, open wil)
  4. Het belangrijkste instrument in dit leiderschap ben jij (meer specifiek: jouw hoogste toekomstige capaciteit)
  5. De reis naar de bodem van de U is ‘the road less travelled’ (door de drie stemmen)
  6. Het systeem vereist een ‘disruptive challenge of change’ (‘social innovation’ in plaats van ‘social absention’)
  7. De reis naar de top van de U vraagt om drie verbindingen: horizontaal (ga uit je eigen ‘bubble’), verticaal (van je zelf naar je Zelf) en handelen vanuit het ‘I-in-now’-perspectief. Daarbij treden vier afleindingen op: het verleden (handelen vanuit gisteren), de toekomst (bezig zijn met morgen), zij (alleen denken aan het belang van anderen) en ik (alleen denken aan je eigenbelang)
  8. Hoe beter het lukt te verbinden, hoe meer de grenzen tussen het individu en het collectief zullen openen.

Scharmer geeft 8 praktische principes om met Theory U aan de slag te gaan:

  1. Begin bij jezelf; ‘practice the U, don’t preach it’
  2. Luister diep en wees altijd alert op ‘the crack’; zoek hier verbinding mee
  3. Sta altijd in verbinding met je werkelijke bedoelingen
  4. Als de realiteit zich blootgeeft, handel dan vanuit het nu. Als de toekomst een kans geeft: zeg ja, doe, en vraag je dan pas af of het mogelijk is)
  5. Zorg ervoor dat ‘het systeem’ zichzelf als geheel kan overzien (co-sensing)
  6. Maak verbinding met de beste energie van het systeem en ‘go with the flow’ (richt je niet op wat kapot is, maar op wat werkt)
  7. Vermijd de vier afleidingen en blijf altijd in verbinding met het universum (ga er vanuit dat het universum je wilt helpen!)
  8. Houd vol!!!

Het boek van Scharmer omvat ruim 500 pagina’s. Het repeterend gehalte is vrij hoog, maar het heeft ook deze omvang omdat het voor de verschillende stappen in het U-proces mooie handreikingen biedt. Eén van deze handreikingen gaat bijvoorbeeld over hoe wij gewend zijn in verbinding te staan met elkaar. Scharmer onderscheidt hierbij vier type gespreksvormen:

  • Downloaden; éénrichtingsverkeer (wat willen ze horen, uit beleefdheid, small talk)
  • Debat; vooral informatie zenden (wat vind ik)
  • Dialoog; luisteren en eventueel bijstellen eigen idee (reflectief, niet verdedigen van standpunten, maar onderzoeken)
  • Presencing / generative flow; gesprek waarin iets ontstaat, wat achteraf niet precies te herleiden is (collectieve creativiteit, flow)

We blijven helaas vooral in de eerste twee gespreksvormen hangen. Kijk maar eens naar politieke debatten. Er wordt niet gezocht naar verbinding, naar een gezamenlijke oplossing. Om écht verder te komen, en de problemen van de huidige tijd aan te pakken, zal dat niveau ontstegen moeten worden. 

Het boek van Scharmer zit goed in elkaar en biedt waardevolle handreikingen om een stap verder te komen. Ook voor organisaties, waar er ook reeds positieve resultaten mee geboekt zijn. Een cruciaal punt hierbij is dat in het U-construct, wil het proces slagen, elke vorm van manipulatie ontbreekt. Je kunt mensen niet dwingen de stap te zetten naar de Zelf. Met presencing kunnen deuren worden geopend, maar er kan nooit afbreuk worden gedaan aan de beslissing die ieder mens voor zich neemt: je gaat door die deur of niet. It’s all up to you!

Noot:

Voor meer informatie zie de Presencing website, waarop onder andere vele tools worden aangereikt om met de verschillende onderdelen van Theory U aan de slag te gaan.

Advertenties

Enkel berichtnavigatie

Een gedachte over “Theory U: leading from the future as it emerges

  1. Pingback: Theory U: leading from the future as it emerges « duurzaamsucces | Kennisproductiviteit | Scoop.it

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: